Giải mã giá xăng ở Việt Nam

Theo Báo cáo phát triển Việt Nam 2009 của Ngân hàng Thế giới, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tụt hậu tới 51 năm so với Indonesia, 95 năm so với Thái Lan và 158 năm so với Singapore

Đây là cảnh báo của một đề tài khoa học cấp nhà nước mang tên “Mô hình tăng trưởng kinh tế Việt Nam giai đoạn 2011-2020 từ nhận thức với hành động" do ĐH Kinh tế Quốc dân thực hiện

Báo cáo này, thực hiện theo yêu cầu của Uỷ ban Kinh tế của Quốc hội, trích dẫn số liệu về thu nhập của Việt Nam và các quốc gia khu vực do Quỹ Tiền tệ Quốc tế thực hiện năm 2010.

Tuy nhiên, vụ trưởng Vụ thống kê tài sản quốc gia (Tổng Cục thống kê) Bùi Bá Cường cho biết, tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2008 đạt khoảng 1487 nghìn tỷ đồng.

So với năm 2007, tỷ lệ tăng trưởng được chính thức được công bố là 6,23%, thấp hơn chỉ tiêu đã điều chỉnh 7%.

Với dân số 86,16 triệu người, thu nhập bình quân theo giá thực tế của Việt Nam trong năm 2008 đạt khoảng 17 triệu đồng/người.

Lấy tỷ giá chuẩn 16.700đ/USD, ông Cường cho biết, số quy đổi tương ứng 1.024USD/người.

Chỉ số này cao vọt so với mức 833 USD/người của năm 2007.

Tính theo tỷ giá hối đoái, GDP đầu người của Việt Nam đã tăng từ mức 114 USD năm 1991 lên 1.061 USD năm 2010.

Trong khi đó, GDP đầu người của Trung Quốc tăng từ 353 USD lên 3.915 USD trong khoảng thời gian trên.

Như vậy, thu nhập đầu người của Việt Nam tương đương 32% của Trung Quốc năm 1991 đã giảm xuống còn 27% năm 2010.

Mặt khác, tính theo sức mua tương đương (PPP), GDP bình quân đầu người của Việt Nam đạt 706 USD năm 1991 và lên tới 2.948 USD năm 2010.

Trong khoảng thời gian đó, con số này của Trung Quốc tăng từ 888 USD lên 6.786 USD.

Như vậy, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam bằng 80% của Trung Quốc năm 1991 đã giảm xuống còn 43% năm 2010.

Theo tin từ Bộ Công thương, trong tháng 11-2012, giá xăng dầu trên thị trường Singapore đều giảm so với tháng 10-2012.

Cụ thể, giá bình quân trong tháng của xăng RON 92 đạt 115,417 USD/thùng, giảm 4% so với mức giá 120,425 USD của tháng 10-2012.

Dầu Diesel 0,05 S có giá trung bình 124,877 USD/thùng, cũng giảm 4% so với tháng trước.

Dầu hỏa có giá 124,79 USD/thùng, giảm 4%; dầu Mazut có giá 612,982 USD/tấn, giảm 6% so với tháng trước.

Giá bán lẻ xăng dầu tại 3 nước có chung đường biên giới với Việt Nam là Lào, Campuchia và Trung Quốc đều cao hơn giá bán lẻ của Việt Nam.

Đối với mặt hàng xăng dầu trong tháng, ngày 30/10/2012, liên Bộ Tài chính - Công Thương thống nhất chỉ đạo điều hành giữ ổn định giá bán lẻ, mức trích Quỹ Bình ổn giá, thuế suất thuế nhập khẩu xăng dầu; Khôi phục một phần lợi nhuận định mức; Giảm sử dụng Quỹ Bình ổn giá 200 đồng/lít đối với xăng và dầu diesel (từ 500 xuống còn 300 đồng/lít), ổn định mức sử dụng Quỹ Bình ổn giá 500 đồng/lít dầu hỏa và ngừng sử dụng Quỹ Bình ổn giá đối với dầu mazut

Theo Liên bộ Tài chính – Công thương, từ cuối năm 2012, đầu năm 2013 giá xăng dầu thế giới vận động theo xu hướng tăng đã làm giá cơ sở tăng cao.

Để giữ ổn định giá bán xăng dầu trong nước nhằm bình ổn giá cả thị trường, Nhà nước đã liên tục điều hành để giữ ổn định, không tăng giá bán lẻ xăng dầu trong nước mà sử dụng Quỹ Bình ổn giá BOG (từ đầu năm 2013 đã có 04 lần điều chỉnh)

Hiện nay mức sử dụng Quỹ BOG xăng dầu như sau:

xăng: 2.000 đồng/lít,

dầu điêzen: 800 đồng/lít,

dầu hỏa: 1.150 đồng/lít,

dầu madút: 650 đồng/kg,

Theo đó, xăng được điều chỉnh tăng tối đa 1.430 đồng/lít lên 24.580 đồng/lít.

Trong khi đó, dầu điêzen tăng tối đa 362 đồng/lít, dầu hỏa tăng 480 đồng/lít và dầu madut tăng 807 đồng/kg.

Theo thứ trưởng Nguyễn Cẩm Tú:

Lần tăng giá xăng dầu gần đây nhất là ngày 28/8/2012. Kể từ đó đến nay, giá xăng dầu thế giới đã tăng trong thời gian dài.

Việc điều hành giá xăng dầu cũng như giá tất cả các loại hàng hóa khác theo thị trường là định hướng một cách nhất quán của Đảng và Chính phủ.

Trước mắt chúng ta giải quyết các vấn đề sau:

Thứ nhất, phải đưa trở lại thuế thông thường đối với sản phẩm xăng dầu. Chẳng hạn như hiện thuế đang là 12% đưa về mức 2% là mức thuế thông thường.

Thứ 2, đảm bảo trích Quỹ bình ổn giá làm sao cho không quá nhiều, cũng không quá ít để bình ổn vào thời điểm giá thế giới tăng.

Thứ 3, đảm bảo cho các chi phí phù hợp với các chi phí thực tế trên thị trường.

Trên cơ sở 3 yếu tố đó, chúng ta phải đưa được giá của chúng ta bằng với giá biến động giá trên thế giới.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ ngày 29-3-2013, báo chí đặt câu hỏi về việc tăng giá xăng dầu chiều 28-3-2013, liệu có phải do giá xăng dầu trong nước thấp hơn giá xăng dầu ở một số nước có chung biên giới và cơ quan chức năng không kiểm soát được tình hình buôn lậu xăng dầu?

Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Vũ Đức Đam cho biết:

Chúng ta đã nhiều lần bàn về giá xăng dầu. Các bộ đang điều hành giá xăng dầu theo Nghị định 84, qui định chặt chẽ về trật tự, qui trình thủ tục dẫn đến điều chỉnh giá xăng dầu.

Theo Bộ trưởng Đam:

Tôi đọc có thấy lý do nêu ra là giá xăng dầu trong nước thấp hơn giá một số nước xung quanh nên điều chỉnh giá.

Tuy nhiên, đó chỉ là 1 dẫn chiếu để so sánh nhưng không phải lý do chính tăng giá xăng dầu.

Lý do chính là giá bán thấp hơn giá cơ sở.

Nếu tiếp tục duy trì thì Quỹ bình ổn sẽ hết, phải lấy ngân sách bù vào. Đã từ lâu, chúng ta thống nhất là không thể bao cấp mà phải theo cơ chế thị trường định hướng XHCN.

Chính phủ đảm bảo điều hành xăng dầu vì lợi ích chung của đất nước chứ không vì lợi ích cục bộ của một số DN kinh doanh xăng dầu.

Tóm lại:

Như vậy, với thu nhập bình quân > 1,000 usd/năm tương đương với  ~ 80 usd/tháng thì giá xăng chỉ có 1 usd/lít có hợp lý đối với người dân không?

Nguồn 

=> http://www.mof.gov.vn/portal/page/portal/mof_vn/1539781?pers_id=2177082&item_id=96682444&p_details=1 

=> http://www.worldbank.org/vi/country/vietnam  

=> http://www.thanhnien.com.vn/pages/20110629/thu-nhap-thuc-te-cua-nguoi-dan-thap-hon-truoc.aspx  

=> http://baodatviet.vn/chinh-tri-xa-hoi/201305/Thu-nhap-binh-quan-moi-nguoi-se-hon-82-trieunam-2347663 

=> http://vneconomy.vn/2009010612089457P19C9931/tang-truong-gdp-623-bo-truong-cung-bat-ngo.htm

Lương tối thiếu sẽ điều chỉnh như thế nào ?

Tính toán bài toán tiền lương giống như đi thăng bằng trên dây vậy. Quả thật là vô cùng khó khăn"

Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội Phạm Minh Huân nói với VnEconomy như vậy khi trao đổi xung quanh vấn đề lương tối thiểu và việc thành lập Hội đồng Tiền lương Quốc gia. 

Ngày 14-5-2013 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Nghị định 49/2013/NĐ-CP quyết định thành lập Hội đồng Tiền lương Quốc gia, có hiệu lực từ ngày 1/7/2013. Tuy nhiên, Thứ trưởng Phạm Minh Huân cho biết, hiện danh sách nhân sự cho cơ quan này đã được trình, nhưng vẫn chưa được Thủ tướng phê duyệt. 

Thưa ông, vậy thì việc này có ảnh hưởng đến kế hoạch điều chỉnh lương tối thiểu cho năm tới không?
Có thể trong đầu tháng 7 này, Thủ tướng sẽ ký thông qua nhân sự của Hội đồng và ra quy chế hoạt động. Chúng tôi đang cố gắng, khi Hội đồng chính thức hoạt động, việc công bố điều chỉnh lương tối thiểu, mức tăng lương cụ thể của năm tiếp theo phải được công bố vào tháng 10 hàng năm, để doanh nghiệp có sự chuẩn bị.

Mặc dù Chính phủ chưa chính thức phê duyệt về mặt nhân sự, nhưng quy chế, chức năng, nhiệm vụ của cơ quan này đã được xây dựng. Vậy, phương pháp điều chỉnh lương tối thiểu sẽ được Hội đồng tính toán như thế nào hằng năm?

Chúng tôi đang muốn học mô hình của Hàn Quốc trong vấn đề này.

Bộ phận kỹ thuật của cơ quan này sẽ tính toán, rồi đưa ra Hội đồng để bàn bạc, nghiên cứu. Chuyện này chắc chắn sẽ phải tranh luận nhiều.

Như ở Hàn Quốc, Bộ Lao động là cơ quan quyết định tiền lương chứ không phải Chính phủ, và bộ phận kỹ thuật đã tính toán, bàn bạc trước, nhưng khi đưa ra Hội đồng vẫn phải họp tới 12 phiên.

Đơn giản, công đoàn bao giờ cũng muốn lương người lao động cao, còn doanh nghiệp bao giờ cũng đưa ra rất nhiều khó khăn để không tăng lương. Chính phủ ở giữa sẽ phải cân đối giữa quyền lợi của cả hai giới. Nếu không nghiên cứu kỹ, không cân đối tốt quyền lợi, thì giữa tiền lương mà Hội đồng đưa ra với quyết định của Chính phủ có thể khác xa nhau.

Theo tôi thì Hội đồng có thể phải đến năm 2014 mới có thể hoạt động kỹ thuật ổn định được.

Với bối cảnh kinh tế hiện nay thì việc quyết định mức tăng lương là rất khó khăn. Thế nhưng, mức lương mà người lao động hưởng được cho vẫn là quá thấp. Theo ông, làm thế nào để có thể hài hoà được?

Tính toán bài toán tiền lương giống như đi thăng bằng trên dây vậy. Quả thật là vô cùng khó khăn.

Hiện nay chúng ta vẫn đang áp dụng theo phương pháp: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội nghiên cứu đưa ra các phương án và lấy ý kiến các bộ ngành, hiệp hội rồi trình Chính phủ.

Khi Hội đồng Tiền lương Quốc gia đi vào hoạt động, chúng tôi sẽ họp gồm đại diện Hội đồng, công đoàn và 5 đại diện của giới chủ là: Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), hai hiệp hội ngành hàng sử dụng nhiều lao động là dệt may và da giày, Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ, Liên minh Hợp tác xã.

Các bên sẽ đưa ra các phương án tiền lương của mình rồi bàn bạc với nhau để thống nhất phương án hợp lý nhất, giảm khoảng cách trong các phương án đưa ra, bảo đảm hài hòa lợi ích của các bên cũng như phù hợp với tình hình kinh tế.

Trong lộ trình tăng lương đã được Chính phủ thông qua, đến 2015 lương tối thiểu phải đáp ứng nhu cầu sống tối thiểu của người lao động. Nếu áp dụng đúng như vậy, mỗi năm lương tối thiểu phải tăng khoảng 40%. Nhưng trong bối cảnh hiện nay thì có vẻ nhiều doanh nghiệp không thể "gánh" nổi?

Kinh tế khó khăn, doanh nghiệp khó khăn như hiện nay thì việc giãn lộ trình là không tránh khỏi.

Sắp tới, Hội đồng Tiền lương Quốc gia khi hoạt động có thể cũng phải bàn cả về lộ trình thực hiện tăng lương chứ không phải chỉ bàn lương tối thiểu từng năm.

Bởi, các doanh nghiệp yêu cầu ít ra Chính phủ phải đưa ra được một định hướng, lộ trình trong giai đoạn tới tăng như thế nào, tăng khoảng bao nhiêu % để họ biết mà cân đối sản xuất, kinh doanh.

Vì vậy, việc phải giãn lộ trình tăng lương tối thiểu là đương nhiên. Thực tế không ít lần, lộ trình thông qua như thế nhưng mức tăng cụ thể hàng năm vẫn phải tính toán căn cứ trên tình hình kinh tế xã hội cụ thể